Jaskra

Jaskra

Jest jedną z najczęstszych i najbardziej niebezpiecznych chorób nerwu wzrokowego jest jaskra. Jak ocenia WHO jest ona obecnie drugą po zaćmie przyczyną ślepoty na świecie. Pierwotna jaskra otwartego kąta, najczęstsza forma choroby, występuje z częstością 1:100-200 powyżej 60 roku życia.

Nerw wzrokowy, drugi nerw czaszkowy, tworzy się z wypustek nerwowych komórek zwojowych siatkówki. Włókienka te zbierają się  w tylnym biegunie dna oka tworząc tzw. tarczę nerwu wzrokowego, po czym opuszczają gałkę oczną tworząc nerw wzrokowy. Nerw ten przekazuje do centralnego układu nerwowego bodźce wzrokowe odebrane i wstępnie zanalizowane przez siatkówkę. Impulsy te są ostatecznie analizowane i uświadamiane w płatach potylicznych kory mózgowej.

Ryc. 1 Prawidłowe dno oka.
Prawidłowa tracza nerwu II.

Ryc. 2 Tracza nerwu II oka z jaskrą.
Nerw bledszy, zagłębiony.

Jaskra jest chorobą polegającą na charakterystycznym zaniku nerwu wzrokowego. Stopniowo włókienek nerwowych ubywa, aż po przekroczeniu pewnej granicy pojawiają się ubytki w funkcji nerwu wzrokowego- ubytki w polu widzenia. Wraz z postępem choroby ubytki te powiększają się, co ostatecznie prowadzi do nieodwracalnej ślepoty.

W warunkach naturalnych w gałce ocznej istnieje krążenie specjalnego płynu – cieczy wodnistej, która niezbędna jest do odżywienia beznaczyniowych struktur oka – soczewki i rogówki. Jest ona wydzielana przez ciało rzęskowe do tylnej komory oka położonej za tęczówką, przepływa przez otwór źreniczny do komory przedniej, po czym po spełnieniu swoich metabolicznych funkcji, odpływa z gałki ocznej na zewnątrz przez tzw. kąt przesączania położony w komorze przedniej oka. Zwykle kąt ten jest szeroki, otwarty. Jeśli jednak nie funkcjonuje prawidłowo to płyn nie jest przez  jego struktury drenowany w wystarczającej ilości i ciśnienie wewnątrzgałkowe wzrasta. Dochodzi wtedy do uszkodzenia nerwu wzrokowego i rozwoju jaskry z otwartym kątem przesączania. Czasami kąt ten może być przesłonięty przez obwodową część tęczówki, co prowadzi do jego zwężenia, a następnie do zamknięcia. Ciśnienie w oku wzrasta wtedy gwałtownie, rozwija się ostry atak jaskry. Oko jest zadrażnione, bolesne, widzenie przymglone, postrzegane mogą być: tęczowe koła i „halo” dookoła źródeł światła. Jaskrę taką określamy jako jaskrę z zamykającym się kątem przesączania. W jaskrze pierwotnej oprócz zaniku nerwu wzrokowego nie obserwujemy żadnych innych schorzeń oczu. W jaskrach wtórnych udaje się zidentyfikować chorobę prowadzącą do rozwoju tego powikłania, co pozwala na leczenie przyczynowe.

Diagnostyka jaskry

Jaskra jest zwykle chorobą podstępną, diagnozowaną przypadkowo, gdyż objawy subiektywne są uświadamiane dopiero przy dużym zaawansowaniu choroby. Jedynie jaskra z zamykającym się kątem przesączania (rzadsza) daje o sobie znać epizodami bólu, zaczerwienienia oka, przymglonego widzenia, postrzegania tęczowych kół lub „halo” dookoła źródeł światła. Dlatego też niezwykle ważne jest diagnozowanie choroby we wczesnych jej stadiach, gdy nie doszło jeszcze do znacznego uszkodzenia nerwu wzrokowego. Wdrożenie leczenia w tym okresie pozwala na utrzymanie użytecznych funkcji narządu wzroku przez wiele lat.
Diagnostyka jaskry polega obecnie na ocenie tarczy nerwu wzrokowego i wykrywaniu jego zaniku oraz na ocenie funkcji nerwu wzrokowego dokonywanej poprzez badanie pola widzenia. Dodatkowo konieczna jest też ocena głównego czynnika ryzyka rozwoju tej choroby: pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego a dla wyboru optymalnego leczenia- ocena kąta przesączania.

Leczenie

Uszkodzenie nerwu wzrokowego w jaskrze jest nieodwracalne, choroby zatem nie można wyleczyć, ale można z powodzeniem zahamować lub przynajmniej spowolnić jej przebieg. Jedynym skutecznym w dzisiejszych czasach sposobem walki z jaskrą jest obniżanie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Można tego dokonać stosując leczenie:

Farmakologiczne
Podaje się  leki przeciw jaskrowe w postaci kropli do worka spojówkowego
Laserowe
Wykonywane odpowiednim laserem zabiegi irydotomii, gonioplastyki, trabekuloplastyki, cyklofotokoagulacji,
Operacyjne
Wykonuje się zabiegi przetokowe lub polegające na wszczepieniu implantów drenujących do oka. W wybranych przypadkach jaskry z wąskim kątem przesączania obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego uzyskać można operując zaćmę.

Ośrodek NZOZ Eyemed dysponuje pełnymi możliwościami diagnostyczno – leczniczymi w jaskrze.

W zakresie diagnostyki wykonujemy:
  1. 1
    Tonometrię

    pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego tonometrem aplanacyjnym, tonometrem Pascal’a, tonometrem bezkontaktowym typu air-puff

  2. 2
    Pachymetrię

    pomiar grubości rogówki, w celu wyeliminowania  jej wpływu na wynik pomiaru wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego.

  3. 3
    Gonioskopię

    badanie za pomocą specjalnych soczewek nagankowych umożliwia uwidocznienie i ocenę kąta przesączania.

  4. 4
    Perymetrię

    badanie pola widzenia poprzez Perymetr Humphrey Zeiss i perymetrię zdwojonej częstotliwości.

  5. 5
    OCT tylnego odcinka oka

    badanie laserowe pozwalające na ocenę topografii traczy nerwu wzrokowego i grubości włókien nerwowych siatkówki. Powtarzanie badań w odstępach czasu pozwala ocenić, czy choroba postępuje, czy nie, a co za tym idzie, czy leczenie jest skuteczne, czy niewystarczające.

    Ryc. 1 Wykres grubości włókien nerwowych w normie.

    Ryc. 2 Jaskra zaawansowana. Rozlany ubytek włókien nerwowych.

  6. 6
    OCT przedniego odcinka oka

    badanie laserowe umożliwiające ocenę struktur przedniego odcinka oka: rogówki, tęczówki, soczewki  i ich wzajemnych zależności, np.: szerokości i konfiguracji kąta przesączania

W zakresie laseroterapii w leczeniu jaskry w NZOZ Eyemed wykonywane są:
  1. 1
    Irydotomia laserem Nd YAG

    zabieg wykonywany w jaskrze z zamykającym się kątem przesączania, polegający na wycięciu w obwodowej nasadzie tęczówki otworka. Zabieg ten wyrównuje ciśnienia w tylnej i przedniej komorze oka i poszerza kąt przesączania.

  2. 2
    Gonioplastyka

    zabieg polegający na wykonaniu szeregu koagulacji obwodowej części tęczówki, co powoduje jej spłaszczenie i ułatwia dostęp cieczy wodnistej do struktur kata przesączania

  3. 3
    Selektywna laserowa trabekuloplastyka (SLT)

    wykonywana w jaskrze lub nadciśnieniu ocznym  z otwartym katem przesączania. Polega na naświetleniu struktur kąta promieniami lasera, co wzmaga metabolizm komórek kąta i powoduje spadek oporu odpływu cieczy wodnistej a w rezultacie spadek ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jest zabiegiem nie prowadzącym do powstania trwałych zmian w kącie i może być powtarzana.

  4. 4
    Laserowa trabekuloplastyka leserem argonowym (ALT)

    zabieg wykonywany w oczach z otwartym kątem przesączania ( z jaskrą lub nadciśnieniem ocznym). Polega na wykonaniu w strukturach kąta szeregu koagulacji, co powoduje naciągnięcie beleczek kąta i prowadzi do spadku oporu odpływu cieczy wodnistej i ciśnienia wewnątrzgałkowego.