Cross Linking – Terapia stożka rogówki

Czym jest stożek rogówki

Stożek rogówki jest to rodzaj postępującej choroby z grupy ektazji. Polega na ścieńczeniu rogówki i jej uwypukleniu w centralnej i okołocentralnej części. W 90 % dotyka obu oczu. Najczęściej rozpoznawany jest w drugiej lub trzeciej dekadzie życia pacjenta. Wczesna diagnostyka i wdrożenie leczenia jest bardzo ważne ponieważ daje szansę na utrzymanie ostrości wzroku i zatrzymanie progresji stożka. Nieleczony stożek może doprowadzić do znacznego upośledzenia widzenia i konieczności wykonania przeszczepu rogówki.

Rogówka to zewnętrzna, przezroczysta część oka,  położona przed kolorową tęczówką. Jest silnie unerwiona ale słabo ukrwiona. Naturalny kształt rogówki przypomina wycinek kuli. Jej powierzchnia jest gładka. W  stożku – rogówka ulega deformacji, ostrość wzroku pogarsza się, narasta astygmatyzm i krótkowzroczność. Coraz trudniej jest dobrać okulary, oczy stają się wrażliwe na światło, chorzy skarżą się też na dwojenie i efekt „halo”.

Przyczyny powstawania

Przyczyny powstania stożka nie są do końca poznane. Przypuszcza się, że sporą rolę odgrywają tutaj:

  • czynniki genetyczne
  • intensywne tarcie oczu może przyspieszać rozwój choroby.
  • choroby ogólnoustrojowe, takie jak zespół Downa, zespół Alposta, zespół Marfana i Ehlersa-Danlosa, wrodzone wady układu wzrokowego,
  • choroby atopowe – astma, alergie, egzema (jako powikłanie atopowego zapalenia skóry),
  • choroby oczu – zwyrodnienie barwnikowe siatkówki, retinopatia wcześniaków, wiosenne zapalenie spojówek i rogówki,
  • brak enzymów odpowiedzialnych za prawidłowy stan włókien kolagenowych.

Diagnostyka

Diagnostyka stożka rogówki polega na wykonaniu tomografii rogówki oraz topografii. Badania takie obrazują przednią oraz tylną powierzchnię rogówki i pozwalają na wykrycie stożka w bardzo wczesnym stadium choroby. Tomografia rogówki powinna być wykonywana u każdego pacjenta z narastającym astygmatyzmem i krótkowzrocznością.

Metody leczenia

Cross Linking

Jest to krótki, bezbolesny zabieg, który jako jedyny wykazuje skuteczność w hamowaniu postępu stożka rogówki, udowodnioną w wielu badaniach klinicznych. Zabieg składa się w zależności od jego typu z 2 lub 3 etapów. W przypadku zabiegów z „epi-off” w pierwszej kolejności usuwany jest nabłonek rogówki, a następnie  rogówka przez 15-30 minut nasączana jest specjalnym preparatem zawierającym ryboflawinę. Następnie nad okiem umieszczana jest lampa emitująca promieniowanie UV-A, które dzięki obecności ryboflawiny wzmacniają i utwardzają strukturę rogówki, co w efekcie zatrzymuje rozwój stożka. Zabieg ma na celu przede wszystkim stabilizację choroby, choć u niektórych pacjentów obserwowana jest poprawa ostrości widzenia. Innowacyjną metodą jest Cross Linking, tzw. Megaride. Od innych wersji tego zabiegu różni się tym, że używany jest tu specjalny rodzaj ryboflawiny. Dzięki temu satysfakcjonujące efekty uzyskiwane są bez konieczności zdejmowania nabłonka rogówki i w stosunkowo krótkim, bo około 15-minutowym czasie naświetlania. Zabieg ten jest możliwy do wykonania również u dzieci.

Na efekty zabiegu Cross Linking trzeba zaczekać do pół roku. W tym czasie włókna kolagenowe w rogówce przebudowują się, powstają nowe usieciowania i rogówka nabiera sprężystości. Stożek przestaje się rozwijać. Jeśli stożek jest mało zaawansowany, możliwa jest jednoczasowa laserowa korekcja wady wzroku połączona z zabiegiem Cross Linking.

– W takiej sytuacji najpierw wykonujemy procedurę laserowej korekcji wzroku, np. zabieg EBK – mówi dr Łukasz Kołodziejski – musi to być zawsze metoda tzw. powierzchowna, czyli polegająca na tym, że zdejmujemy z rogówki sam nabłonek. Poza EBK możemy zastosować również bezdotykową metodę  SmartSurf.  Następnie zakraplamy ryboflawinę i wykonujemy Cross Linking. U niektórych pacjentów najpierw przeprowadzany jest Cross Linking, a zabieg korekcji laserowej kilka miesięcy później.

Po zabiegu Cross Linking łatwiej jest dobrać soczewki kontaktowe (twarde, hybrydowe), które są standardowo stosowane do korekcji astygmatyzmu i krótkowzroczności u osób ze stożkiem. 

Dostępne są jeszcze inne metody korekcji wady wzroku w stożku rogówki, ich zadaniem jest spłaszczenie stożka i zwykle są stosowane na kilka miesięcy po Cross Linkingu.

 

Pierścienie śródrogówkowe INTACS

Zabieg polega na wszczepieniu tzw. Ringu, czyli pary łukowatych implantów 6 mm od centralnego punktu rogówki. Pierścienie nadają właściwy kształt rogówce, a nieregularny astygmatyzm i krótkowzroczność zostają zmniejszone, co poprawia komfort widzenia. Pierścienie nie likwidują całkowicie stożka, ale zmniejszają go na tyle, by pozostałe niedowidzenie można było skorygować okularami lub soczewkami kontaktowymi. Pierścienie są dostosowane do stopnia zniekształcenia rogówki, dlatego przygotowuje się je indywidualnie dla każdego pacjenta

Zalety wszczepienia pierścienia INTACS:

  • odwracalność metody – pierścienie można w każdej chwili usunąć, przywracając pierwotny kształt rogówki,
  • brak ingerencji chirurgicznej w obrębie centralnej części rogówki,
  • wysoka skuteczność i bezpieczeństwo,
  • efekty zabiegu (wyniki refrakcji i topografii) mogą być regulowane poprzez wymianę segmentu na inny, usunięcie jednego z segmentów lub zmianę jego położenia,
  • możliwość skorygowania refrakcji przy pomocy soczewek kontaktowych i okularów,
  • pozwala na wykonanie procedur łączonych: wszczepienia pierścieni i cross-linking lub wszczepienia soczewek wewnątrzgałkowych,
  • szybka rehabilitacja wzrokowa – pełny efekt stabilizacji średnio już po trzech miesiącach,
  • stablilizacja lub opóźnienie rozwoju stożka,
  • brak dolnej granicy wieku.

O skuteczności terapii stożka rogówki decyduje moment wykrycia choroby. Im bardziej zaawansowany jest stożek, tym trudniej uzyskać dobre wyniki, nawet wtedy, gdy możemy zastosować kilka procedur. Dlatego ważne jest, by odpowiednio wcześnie wykryć chorobę. Badanie tomografii rogówki jest bezbolesne, krótkie i daje lekarzowi pełen obraz stanu rogówki.